Wprowadzenie do problemu / definicja
Ransomware pozostaje jednym z najpoważniejszych zagrożeń dla organizacji publicznych i prywatnych. W III kwartale 2026 roku rynek ten wszedł jednak w nową fazę, w której wzrost liczby incydentów jest napędzany nie tylko przez rozwój narzędzi atakujących, ale również przez ostrą rywalizację pomiędzy grupami cyberprzestępczymi.
Konkurencja o afiliantów, infrastrukturę oraz najbardziej dochodowe ofiary sprawia, że operatorzy ransomware przyspieszają działania i modyfikują modele wymuszeń. Coraz częściej celem nie jest już wyłącznie szyfrowanie systemów, ale także szybka kradzież danych i szantaż ich publikacją.
W skrócie
- Od lipca do września 2026 roku odnotowano 2894 ataki ransomware.
- To wzrost o 50% rok do roku oraz o 8,6% względem poprzedniego kwartału.
- Najbardziej aktywne grupy to The Gentlemen oraz Qilin, którym przypisano odpowiednio 383 i 363 incydenty.
- Rynek odbudowuje się po wcześniejszych działaniach organów ścigania przeciwko dominującym gangom.
- Coraz większe znaczenie zyskuje model oparty wyłącznie na eksfiltracji danych i szantażu publikacją bez użycia szyfrowania.
Kontekst / historia
Ekosystem ransomware od lat działa jak dojrzały model przestępczy. Funkcjonują w nim programy afiliacyjne, podział ról, zaplecze techniczne oraz mechanizmy przypominające usługi komercyjne. W poprzednich latach skuteczne operacje organów ścigania osłabiły część najbardziej rozpoznawalnych marek ransomware, ale nie doprowadziły do trwałego ograniczenia zagrożenia.
Zamiast tego rynek przeszedł okres rekonfiguracji. Po osłabieniu dużych gangów pojawiły się nowe podmioty, które przejęły afiliantów, know-how i schematy działania. Obecny wzrost aktywności należy więc rozumieć jako efekt odbudowy i ponownej stabilizacji przestępczego rynku, a nie jego odrodzenie od zera.
W praktyce oznacza to, że zniknięcie jednych grup tworzy przestrzeń dla kolejnych. Nowi liderzy starają się szybko zdobyć udziały w rynku, oferując lepsze warunki współpracy i większy udział w zyskach dla partnerów przeprowadzających włamania.
Analiza techniczna
Szczególną uwagę zwraca aktywność grup The Gentlemen i Qilin, które w 2026 roku wielokrotnie rywalizowały o pozycję najaktywniejszego operatora. Taka konkurencja nie ma wyłącznie charakteru wizerunkowego. W tle widoczna jest walka o ludzi, zasoby i wpływy w środowisku afiliacyjnym.
Z perspektywy operacyjnej ransomware coraz bardziej przypomina rynek pracy dla cyberprzestępców. Wyższe prowizje, sprawniejsza obsługa partnerów, stabilniejsza infrastruktura i lepsze narzędzia przekładają się bezpośrednio na większą liczbę kampanii. Im łatwiej afiliant może rozpocząć działanie, tym szybciej rośnie skala całego ekosystemu.
Istotna jest także zmiana w przebiegu samych incydentów. Coraz częściej operatorzy rezygnują z klasycznego szyfrowania zasobów i stawiają na model oparty wyłącznie na eksfiltracji danych oraz groźbie ich ujawnienia. Dla napastników to rozwiązanie szybsze, mniej obciążające technicznie i pozwalające prowadzić więcej kampanii równolegle.
Nie oznacza to końca tradycyjnego ransomware, ale wyraźnie pokazuje przesunięcie akcentu z blokowania dostępności systemów na uderzenie w poufność danych. To ważna zmiana, ponieważ organizacje posiadające kopie zapasowe nadal mogą ponieść bardzo poważne straty, jeśli dojdzie do wycieku wrażliwych informacji.
Wektory wejścia pozostają przy tym zaskakująco niezmienne. Nadal dominują skompromitowane hasła, brak uwierzytelniania wieloskładnikowego oraz niezałatane podatności. Oznacza to, że mimo dojrzewania modeli biznesowych gangów, podstawy skutecznego ataku nadal opierają się na klasycznych błędach w higienie bezpieczeństwa.
Konsekwencje / ryzyko
Wzrost wolumenu ataków oznacza, że większa liczba organizacji może znaleźć się w polu zainteresowania przestępców, nawet jeśli nie działa w sektorze krytycznym. Rywalizacja pomiędzy gangami sprzyja skracaniu czasu od uzyskania dostępu do rozpoczęcia wymuszenia oraz zwiększa presję na skuteczność kampanii.
Szczególnie niebezpieczny jest model oparty na kradzieży danych. Nawet jeśli firma jest w stanie odtworzyć systemy z kopii zapasowych, nadal może mierzyć się z wyciekiem danych klientów, dokumentacji technicznej, informacji finansowych czy tajemnicy handlowej. W takim scenariuszu skutki mają wymiar nie tylko operacyjny, ale również regulacyjny, prawny i reputacyjny.
Dodatkowym zagrożeniem jest industrializacja środowiska afiliacyjnego. Im bardziej opłacalny staje się ten model przestępczy, tym większa presja na automatyzację, standaryzację narzędzi i zwiększanie skali działań. To może przełożyć się na częstsze kampanie wieloofiarowe oraz szybsze wykorzystanie nowych słabości po stronie organizacji.
Rekomendacje
Organizacje powinny przyjąć założenie, że podstawowe wektory wejścia pozostają bez zmian, dlatego najważniejsze jest ograniczanie ekspozycji tam, gdzie ryzyko jest największe. Obrona przed ransomware nadal zaczyna się od konsekwentnej realizacji podstaw bezpieczeństwa.
- Wdrożenie MFA dla dostępu zdalnego, kont uprzywilejowanych i systemów krytycznych.
- Uszczelnienie polityki haseł oraz eliminacja współdzielonych kont.
- Stały monitoring wycieków poświadczeń i nadużyć tożsamości.
- Priorytetyzacja łatania podatności, zwłaszcza w systemach dostępnych z internetu.
- Rozwój monitoringu eksfiltracji danych, a nie tylko aktywności szyfrującej.
- Utrzymywanie odseparowanych kopii zapasowych oraz regularne testy odtwarzania.
- Ćwiczenia scenariuszy reagowania obejmujących zarówno niedostępność systemów, jak i wyciek danych.
Równie ważne jest przygotowanie procesu kryzysowego, który obejmie zespoły bezpieczeństwa, IT, prawne, compliance oraz komunikację. W modelu czystego szantażu danych przywrócenie systemów do działania nie kończy incydentu. Konieczne jest również ustalenie zakresu eksfiltracji, ocena obowiązków notyfikacyjnych i oszacowanie skutków biznesowych.
Podsumowanie
Wzrost aktywności ransomware w III kwartale 2026 roku pokazuje, że cyberwymuszenia weszły w kolejną fazę dojrzewania. Po okresie zakłóceń wywołanych działaniami organów ścigania rynek przestępczy odbudował się, a konkurencja między dominującymi grupami dodatkowo zwiększyła tempo i skalę ataków.
Najważniejszym trendem jest rosnące znaczenie modelu opartego na eksfiltracji danych i szantażu publikacją. Dla obrońców oznacza to konieczność patrzenia na ransomware szerzej niż tylko przez pryzmat szyfrowania. Ograniczenie dostępu, MFA, skuteczne zarządzanie podatnościami, monitoring transferów danych i gotowość do reakcji pozostają dziś kluczowymi elementami ochrony.
Źródła
- https://www.infosecurity-magazine.com/news/rival-gangs-vie-for-market/
- https://www.infosecurity-magazine.com/news/dragonforce-turf-war-ransomware/
- https://www.infosecurity-magazine.com/news/new-ransomware-groups-emerge-1/