Wprowadzenie do problemu / definicja
Włączenie agentów sztucznej inteligencji do wojskowych ćwiczeń cyberbezpieczeństwa pokazuje, że operacje w cyberprzestrzeni są dziś traktowane jako integralny element działań wielodomenowych. W praktyce oznacza to wykorzystanie AI nie tylko do analizy danych i wsparcia centrów operacji bezpieczeństwa, ale także do współpracy z operatorami prowadzącymi działania ofensywne i defensywne w ścisłej synchronizacji z klasycznymi operacjami wojskowymi.
Ćwiczenia tego typu wyznaczają kierunek rozwoju nowoczesnych zdolności obronnych. Coraz wyraźniej widać, że AI przestaje być wyłącznie narzędziem analitycznym, a staje się aktywnym komponentem środowiska operacyjnego, wspierającym szybkość podejmowania decyzji i koordynację działań.
W skrócie
Crossed Swords 2026, organizowane przez NATO CCDCOE w Tallinnie, po raz pierwszy wprowadziło dedykowaną ścieżkę pracy z agentami AI. Uczestnicy budują, wdrażają i oceniają agentów działających obok zespołów ludzkich w środowisku opartym na lokalnie hostowanej sztucznej inteligencji.
- AI wspiera zespoły odpowiedzialne za cyberoperacje ofensywne i defensywne.
- Scenariusze obejmują synchronizację efektów cybernetycznych z działaniami kinetycznymi i operacjami specjalnymi.
- Kluczowe decyzje pozostają pod nadzorem człowieka.
- W ćwiczeniu uczestniczy ponad 250 osób z ponad 40 państw.
- Wsparcie zapewniają także podmioty przemysłowe, akademickie i organizacje pozarządowe.
Kontekst / historia
Crossed Swords wywodzi się z warsztatów red teamingowych prowadzonych od 2014 roku. Z biegiem czasu ćwiczenie rozwinęło się z inicjatywy skupionej głównie na technicznych aspektach cyberobrony do modelu obejmującego również dowodzenie, koordynację oraz integrację cyberoperacji z działaniami wojskowymi w innych domenach.
Skala przedsięwzięcia systematycznie rosła. W 2022 roku uczestniczyło w nim około 120 osób z 24 krajów, natomiast kolejne edycje przyciągały coraz większą liczbę specjalistów. Tegoroczna odsłona potwierdza, że instytucje wojskowe i państwowe traktują AI jako realne wsparcie nowoczesnych operacji, a nie wyłącznie eksperymentalne rozwiązanie badawcze.
Analiza techniczna
Najważniejszą cechą tegorocznej edycji jest osadzenie agentów AI bezpośrednio w przepływie operacyjnym. Nie chodzi tu jedynie o generowanie podpowiedzi czy prostą automatyzację, ale o systemy zdolne do wykonywania konkretnych zadań wspierających operatorów w czasie ćwiczeń.
Do takich zadań mogą należeć:
- analiza telemetryczna i korelacja incydentów,
- priorytetyzacja działań operacyjnych,
- wsparcie dochodzeń cyfrowych,
- przygotowywanie wariantów reakcji,
- przyspieszanie obiegu informacji między zespołami.
Kluczową rolę odgrywa synchronizacja. W środowisku wojskowym efekt cybernetyczny musi nastąpić w odpowiednim momencie, aby skutecznie wesprzeć działania kinetyczne lub operacje specjalne. Wymaga to precyzyjnego planowania zależności czasowych, współpracy między zespołami oraz przewidywania skutku operacyjnego. W takim modelu agent AI może działać jako akcelerator procesu decyzyjnego, skracając czas od wykrycia sygnału do analizy i rekomendacji działania.
Istotne znaczenie ma również wykorzystanie lokalnie hostowanych modeli AI. Z punktu widzenia cyberbezpieczeństwa ogranicza to ryzyko wycieku danych operacyjnych, zwiększa kontrolę nad przetwarzaniem informacji oraz ułatwia stosowanie polityk bezpieczeństwa związanych z klasyfikacją danych. Jednocześnie zachowany jest model human-in-the-loop, w którym AI wspiera proces, ale nie przejmuje pełnej autonomii nad działaniami wysokiego ryzyka.
Ćwiczenie łączy też komponent wojskowy z cywilnym. Ochrona infrastruktury krytycznej została uwzględniona jako element planowania operacyjnego, a obecność partnerów z sektora prywatnego i środowiska badawczego odzwierciedla rzeczywistość współczesnych zagrożeń, w której granice między bezpieczeństwem narodowym, korporacyjnym i odpornością infrastrukturalną stają się coraz mniej wyraźne.
Konsekwencje / ryzyko
Wprowadzenie agentów AI do szkolenia cyberoperacyjnego zwiększa potencjał obronny, ale równocześnie podnosi poziom złożoności ryzyka. Z jednej strony organizacje mogą skrócić czas analizy i poprawić skalowalność działań. Z drugiej pojawia się perspektywa przyspieszenia wyścigu między automatyzacją obrony a automatyzacją ataku.
Do najważniejszych ryzyk należą:
- błędne rekomendacje modeli,
- manipulacja danymi wejściowymi,
- nadmierne zaufanie operatorów do odpowiedzi generowanych przez AI,
- problemy z audytowalnością decyzji,
- zagrożenia dla łańcucha dostaw narzędzi AI,
- ryzyko związane z integralnością modeli, ochroną promptów i kontrolą dostępu.
W kontekście wojskowym i infrastruktury krytycznej nawet niewielki błąd klasyfikacji może przełożyć się na poważne skutki operacyjne. Dlatego bezpieczeństwo agentów AI musi być oceniane nie tylko przez pryzmat skuteczności, ale także odporności na nadużycia, błędy i manipulacje.
Rekomendacje
Organizacje publiczne i prywatne planujące wdrożenie agentów AI do operacji bezpieczeństwa powinny traktować ten obszar jako rozszerzenie architektury bezpieczeństwa, a nie jedynie funkcję zwiększającą produktywność. W praktyce warto wdrożyć kilka kluczowych zasad.
- Utrzymywać nadzór człowieka nad wszystkimi decyzjami mogącymi wywołać skutki operacyjne, prawne lub biznesowe.
- Stosować lokalne lub ściśle kontrolowane środowiska przetwarzania dla danych wrażliwych.
- Prowadzić testy odporności agentów AI pod kątem jakości danych, prompt injection, kontroli uprawnień i walidacji rekomendacji.
- Tworzyć mierzalne procedury integracji AI z SOC, threat huntingiem i incident response.
- Uwzględniać dostawców technologii AI w procesach zarządzania ryzykiem stron trzecich.
Takie podejście pozwala zminimalizować ryzyko błędów oraz zapewnia lepszą kontrolę nad wdrażaniem AI do środowisk o wysokiej wrażliwości operacyjnej.
Podsumowanie
Crossed Swords 2026 pokazuje, że agenci AI wchodzą do praktyki cyberoperacyjnej na poziomie wojskowym i strategicznym. Najważniejszy wniosek nie dotyczy jednak samej obecności sztucznej inteligencji, lecz jej roli w przyspieszaniu działań, które muszą być precyzyjnie zsynchronizowane z szerszym kontekstem operacyjnym.
Dla zespołów bezpieczeństwa to wyraźny sygnał, że przyszłość cyberobrony będzie oparta na połączeniu automatyzacji, analityki AI i odpowiedzialnego nadzoru człowieka. Organizacje, które już teraz zbudują bezpieczne procesy wokół agentów AI, mogą zyskać przewagę w środowisku zagrożeń rozwijającym się szybciej, niż są w stanie obsłużyć wyłącznie metody manualne.