
Wprowadzenie do problemu / definicja
Sieci telekomunikacyjne od lat pozostają jednym z najcenniejszych celów dla zaawansowanych grup cyberszpiegowskich. Dostęp do infrastruktury operatora może oznaczać nie tylko możliwość obserwowania ruchu sieciowego, ale także przechwytywania metadanych, lokalizacji abonentów, wiadomości SMS oraz informacji wykorzystywanych w procesach uwierzytelniania.
W najnowszych ustaleniach badaczy pojawiają się dwa podmioty: SilentAir oraz LIMINAL PANDA. Oba miały prowadzić działania wymierzone w operatorów komórkowych, wykorzystując zaufanie wpisane w architekturę roamingu, sygnalizacji i międzyoperatorskiej wymiany ruchu.
W skrócie
SilentAir to nowo opisany aktor zagrożeń, którego aktywność miała być obserwowana co najmniej od 2025 roku. LIMINAL PANDA to z kolei grupa wcześniej łączona z atakami na sektor telekomunikacyjny oraz złośliwym oprogramowaniem GTPDoor.
- celem operacji byli operatorzy mobilni i ich infrastruktura rdzeniowa,
- atakujący wykorzystywali protokoły SS7, Diameter oraz GTP,
- możliwe było przechwytywanie połączeń i wiadomości SMS,
- istotnym elementem kampanii była nowsza wersja malware GTPDoor korzystająca z ruchu GTP-U,
- atak mógł wspierać przejmowanie kont poprzez pozyskiwanie kodów 2FA.
Kontekst / historia
Ekosystem telekomunikacyjny opiera się na ścisłej współpracy między operatorami. Aby zapewnić roaming, transmisję danych i obsługę połączeń, sieci wymieniają sygnalizację oraz ruch z użyciem takich protokołów jak SS7, Diameter i GTP. Historycznie rozwiązania te tworzono w modelu wysokiego zaufania między partnerami oraz pośrednikami działającymi w środowiskach GRX i IPX.
To właśnie ten model zaufania od dawna budzi zastrzeżenia ekspertów. W poprzednich latach szeroko opisywano nadużycia związane z SS7 i Diameter, a obecnie coraz większą uwagę przyciąga GTP. Kompromitacja jednego operatora lub elementu pośredniczącego może otwierać drogę do dalszej eksploracji innych sieci i prowadzenia operacji transgranicznych.
W analizowanych kampaniach badacze wskazują, że LIMINAL PANDA pozostawał aktywny również w 2026 roku, podczas gdy aktywność SilentAir miała rozpocząć się wcześniej. Mimo częściowych podobieństw w celach i infrastrukturze nie potwierdzono jednoznacznie, że oba byty są bezpośrednio powiązane.
Analiza techniczna
Jednym z najważniejszych elementów aktywności przypisywanej LIMINAL PANDA jest malware GTPDoor, przeznaczone dla systemów uniksowych. Narzędzie to wykorzystuje protokół GTP jako ukryty kanał komunikacji, dzięki czemu może mieszać się z legalnym ruchem obecnym w sieciach operatorów mobilnych.
Badacze zwrócili szczególną uwagę na nowszą wersję zagrożenia, określaną jako GTPDoor v3. W odróżnieniu od wcześniejszych wariantów, które koncentrowały się na GTP-C, nowa odsłona ma wykorzystywać GTP-U. To znacząca zmiana, ponieważ GTP-U odpowiada za przenoszenie danych użytkownika, co utrudnia analizę, zwiększa złożoność detekcji i może ograniczać skuteczność standardowych mechanizmów monitorowania.
Dodatkowo stosowanie bibliotek do przechwytywania pakietów może zmniejszać widoczność aktywności procesu z perspektywy tradycyjnych narzędzi systemowych. To sprawia, że wykrycie implantu w środowisku telekomunikacyjnym wymaga bardziej wyspecjalizowanej telemetrii i głębszej inspekcji ruchu.
- tworzenie ukrytych tuneli komunikacyjnych,
- poruszanie się lateralne wewnątrz infrastruktury operatora,
- uruchamianie dostępu SSH,
- sprawdzanie stanu implantu i odbieranie poleceń,
- usuwanie śladów przez kasowanie plików i modyfikację znaczników czasu.
W przypadku SilentAir schemat operacyjny wyglądał inaczej. Grupa miała wykorzystywać przejęte węzły do prowadzenia aktywnych operacji z użyciem SS7 i Diameter. Celem było manipulowanie sygnalizacją i rejestracją lokalizacji abonenta, co mogło umożliwiać przechwytywanie połączeń oraz wiadomości SMS.
Szczególnie alarmujące są doniesienia o pojawianiu się kodów 2FA bezpośrednio po przechwyceniu komunikacji wybranych celów. Taki wzorzec sugeruje, że działania w sieci telco mogły stanowić element większego łańcucha ataku, prowadzącego do przejmowania kont w innych usługach, takich jak poczta elektroniczna, komunikatory czy systemy administracyjne.
Opisano również użycie tzw. silent SMS, czyli wiadomości niewidocznych dla użytkownika końcowego. Mogły one służyć do sprawdzania, czy abonent pozostaje osiągalny oraz czy mechanizm przechwytywania działa prawidłowo.
Konsekwencje / ryzyko
Skala zagrożenia w tego typu kampaniach wykracza poza klasyczne naruszenie bezpieczeństwa pojedynczej organizacji. Kompromitacja operatora telekomunikacyjnego może wpływać na bezpieczeństwo ogromnej liczby użytkowników i partnerów biznesowych.
- naruszenie prywatności i bezpieczeństwa milionów abonentów,
- przechwytywanie SMS-ów z kodami jednorazowymi,
- ujawnienie lokalizacji i wzorców przemieszczania się użytkowników,
- osłabienie integralności usług roamingowych i sygnalizacyjnych,
- wykorzystanie skompromitowanego operatora jako punktu wyjścia do ataków na kolejne sieci.
Ryzyko jest szczególnie wysokie dla administracji publicznej, polityków, dziennikarzy, służb, kadry zarządzającej oraz innych osób o podwyższonym profilu zagrożenia. Jeśli napastnik uzyskuje możliwość manipulowania sygnalizacją lub przechwytywania komunikacji na poziomie operatora, zabezpieczenia po stronie urządzenia użytkownika mogą okazać się niewystarczające.
Rekomendacje
Operatorzy powinni traktować interfejsy międzyoperatorskie jako środowisko nieufne, a nie domyślnie zaufane. Ochrona nie może ograniczać się wyłącznie do znanych mechanizmów związanych z SS7 i Diameter, ponieważ rosnące znaczenie GTP-C oraz GTP-U tworzy nowe możliwości ukrywania aktywności.
- wdrożenie lub aktualizacja firewalli sygnalizacyjnych oraz mechanizmów analizy ruchu GTP,
- korelacja telemetrii telekomunikacyjnej z SOC, SIEM i systemami detekcji incydentów,
- monitorowanie ruchu wewnętrznego, a nie tylko punktów styku zewnętrznego,
- wykrywanie anomalii sygnalizacyjnych, tuneli i nietypowych wzorców rejestracji abonentów,
- kontrola integralności systemów Unix/Linux wykorzystywanych w rdzeniu sieci,
- ograniczanie dostępu administracyjnego i egzekwowanie segmentacji,
- rozwój procedur reagowania na incydenty dostosowanych do środowiska telco,
- przegląd zależności od dostawców zewnętrznych i usług outsourcowanych.
Istotne jest także ograniczanie zależności od SMS jako drugiego składnika uwierzytelniania w systemach krytycznych i uprzywilejowanych. Tam, gdzie to możliwe, warto przechodzić na aplikacje uwierzytelniające, klucze sprzętowe FIDO2 oraz inne metody odporniejsze na przechwycenie w warstwie operatora.
Podsumowanie
Kampanie przypisywane SilentAir i LIMINAL PANDA pokazują, że infrastruktura telekomunikacyjna pozostaje jednym z najbardziej wymagających obszarów cyberobrony. Atakujący coraz częściej wykorzystują nie tylko klasyczne luki w systemach IT, ale również zaufanie wbudowane w globalną architekturę łączności mobilnej.
Połączenie kompromitacji operatora, nadużyć protokołów sygnalizacyjnych oraz ukrytej komunikacji przez GTP tworzy szczególnie groźny model operacyjny. Dla branży telco to wyraźny sygnał, że bezpieczeństwo GTP, w tym GTP-U, powinno stać się priorytetem na równi z ochroną tradycyjnych systemów IT i sygnalizacji międzyoperatorskiej.
Źródła
- https://securityaffairs.com/203099/apt/silentair-and-liminal-panda-target-telecom-networks-to-spy-on-subscribers.html
- https://www.enea.com/insights/the-enemy-within-tracking-liminal-panda-and-silentair-through-mobile-networks/
- https://www.crowdstrike.com/en-us/blog/liminal-panda-telecom-sector-threats/